
Değerli dostlar sonbahar mevsiminin son ayına girdik aylardan Kasım.... Kasım ayı; bitkiler için hazan ayı, yapraklara ayrılık vakti, ilkbahar ayına kadar yapraklarla vedalaşma ve dinlenme dönemi başlangıcıdır. Bitkiler genelde bu dönemde (Kasım-Mart) budama çalışmalarına konu olmaktadır. Budama sanat işidir. Teknik bilgi, tecrübe ve deneyim gerektirir. Zira bitki canlı bir organizmadır ve yanlış budamalarla telafisi olmayan durumlar meydana gelebilir. Burada tüm budama işlemlerini ayrıntılı olarak vermek mümkün değil ancak genel esaslar hakkında bilgi vereceğim. Detaylı bilgi bahcesel budama bölümünde ayrıntılı olarak ele alınacaktır. • Anıt ağaçlarda Budama Anıt ağaçlar budamanın kesin olarak yapılamayacağı doğal değerlerdir. Eşsiz doğal gelişimi ile anıt ağaç niteliği kazanmış bir ağaç budama sonucunda bu özelliğini yitirebilir. Budama ancak ilaçlama ile yok edilemeyecek zararlı ve hastalıkla bulaşma durumunda gerçekleştirilebilir. Bu durumda budama işlemi aşağıdaki aşamalarda uygulanmalıdır. Öncelikle, budama için kullanılacak alet kesin olarak sterilize edilmelidir. Kalın dalların (7-8 cm) budanmasında kabuk ya da odun kısmının soyulma ya da yarılmalarına engel olmak amacıyla ağacın gövdesinden 25-30 cm uzaklıktan yapılan birinci ve ikinci kesim sonucunda dalın büyük bir bölümü uzaklaştırılmış olur. Birinci kesimde dalın aşağıdan yukarı olacak şekilde 1/3' ü kesilir. İkinci kesimde 3-5 cm ileriden yukarıdan aşağı doğru kesim yapılarak dalın tamamı uzaklaştırılır. Üçüncü kesimde geriye kalan kısım gövde üzerinde herhangi bir parça kalmayacak şekilde aşağıdan yukarıya doğru kesilerek uzaklaştırılır ve kesit yüzeyi keskin bir aletle düzeltildikten sonra macun ya da katran ile kapatılır. Budama yaz (yeşil) ve (kuru) olmak üzere iki ayrı devrede yapılabilir. Yaralar ilkbahar mevsiminde kallus dokusunun faaliyeti ile çabuk kapandığından ilkbahar başlangıcı en uygun mevsim olarak düşünülebilir. Ancak bazı ağaçlar ilkbaharda budandığında fazla özsuyu kaybettiğinden daha geç dönemlerde yaz aylarında budanması daha uygundur. Yaygın olan budama mevsimi özsuyu akımının durgun olduğu kış aylarıdır. Kış budamaları kışları sert geçen yerlerde şiddetli donlardan sonra yapılmalıdır. Ayrıca bu devrede ağaçların dalları sertleştiğinden kesim zorlaşabilir ve dal kırılmaları olabilir. Budamalar bu konuda bilgili ve deneyimli kişiler tarafından yürütülmeli ve peyzaj mimarının teknik ve estetik yönden deneyiminde uygulanmalıdır. • Yaprağını Döken Ağaç Türlerinde Budama Yaprağını döken türlerin budanması kuruyan, kırılan, yaralanan veya anormal gelişim gösteren dalların uzaklaştırılması yanında dikim sonrasındaki büyümenin yönlendirilmesi bakımından da önem taşımaktadır. Bu gibi ağaç türlerine dikimi izleyen ilk dönemde Uygulanan budamalar şekillendirme budamaları olarak tanımlanmakta, şekillendirme budamalarını evrelere göre ferahlandırma, yenileme, temizleme, taç azaltma ve yeniden yapılandırma budamaları izlemektedir. 1. Şekillendirme Budamaları Şekillendirme budamalarının amaçları, genç bireylerde ana gövdeyi oluşturmak, şekillendirmek ve dallar arasında yapılacak seleksiyonlarla tepe tacını taşıyacak ana aksları belirgin hale getirmektir. 2. Olgun Çağa Yeni Ulaşmış Ağaçlarda Ferahlandırma Budamaları Bu evrede uygulanması gereken budamaların amacı nihai tepe tacını şekillendirmektir. 3. Orta Yaşlı Olgun Ağaçlarda Yenileme Budamaları Orta yaşlı olgun ağaçların budanmasının temel amaçları, tepe tacının hacmini koruyarak devam ettirmek ve ana dallar üzerinde yer alan dalların yenilenmelerini elverişli kılmaktır. 4. Yaşlı Olgun Ağaçlarda Temizleme Budamaları Ağaçların en muhteşem çağlarına ulaştığı ve aynı zamanda hassaslaştığı 8.gelişim evresinde yapılacak budamalar esasen bir temizleme işlemidir. Bu evreye kadar kazanılan hacim ve dalların mekanik dirençleri dikkate alınarak, tepe tacının formunun koruması ve bu formun devam ettirilmesi hedeflenir. 5. Yaşlı Ağaçlarda Taç Azaltma Budamaları Yaşlı ağaçlarda çökmenin başladığı bu evrede (9.evre) yapılacak budamalar, ağaçların yaşamalarını kabul edilebilir güvenlik koşulları altında bir süre daha uzatabilmek amacıyla taç azaltmalarını öngörür. 6. Yaşlı Ağaçlarda Yeniden Yapılandırma Budamaları İkinci hayat olarak da tanımlanabilen son gelişme evresine belirli türlerin ancak bazı bireyleri ulaşabilmektedir. 10. gelişim evresinde uygulanacak budamaların amacı, ağacın henüz canlı olan kısımlarının gelişmesini elverişli hale getirerek yaşamın devamını sağlamaktır. Yaprağını döken türlerde ana budama mevsimi kış sonudur. Ancak; - büyüme döneminde çiçek açan türlerde (Prunus sp, Malus sp., Robinia pseudoacacia, Cytisus laburnum, Cercis siliquastrum,Eleagnus angustifolia, Fraxinus ornus vb.) çiçeklenmenin geçtiği dönemlerin (geç ilkbahar), - kanama özelliği taşıyan türlerde de (Acer sp., Juglans sp., Ulmus sp., Betula sp. vb.) öz suyu basıncının daha düşük olduğu sonbahar dönemlerinin tercih edilmesi uygundur. Budamalardan sonra çapı 3 cm den kalın olan dalların kesim yüzeyleri enfeksiyon riskine karşı yara macunları ile kapatılmalıdır. • İğne Yapraklı (İbreli) Ağaçlarda
Bu içeriğin tamamını yanlızca oturum açmış üyeler görebilir!
Zaten üye iseniz lütfen oturum açınız.
Üye değilseniz, üye olmak için tıklayınız.
|